„Szlakiem Fortyfikacji" – I Piknik Forteczny Rudawa 2007

6 pa寮ziernika 2007 roku Ma這polskie Stowarzyszenie Mi這郾ik闚 Historii zorganizowa這 w podkrakowskiej miejscowo軼i Rudawa I Piknik Forteczny. Ponad 60 lat temu Niemcy wybudowali tu betonowe schrony. Dwa z nich uda這 si odremontowa i ocali od zapomnienia. W czasie pikniku mo積a by這 zwiedza dwa niemieckie schrony typu Regelbau 668.

Schrony bierne piechoty typu Regelbau 668 przeznaczone by造 dla dziewi璚iu 穎軟ierzy. Obiekt zbudowany na planie kwadratu o bokach 7,65 m sk豉da si z du瞠go pomieszczenia piechoty o powierzchni ok. 13 m kw. oraz dw鏂h mniejszych, w kt鏎ych zamontowano drzwi pancerne: lekkie gazoszczelne oraz ci篹kie dwu po堯wkowe o wadze 640 kilogram闚. Za這g chroni造 瞠lbetowe 軼iany i strop grubo軼i 1,5 metra. Obiekty wchodzi造 w sk豉d linii umocnie b-1, budowanej w drugiej po這wie 1944 roku i przebiegaj帷ej po逝dnikowo przez obszar Polski - od Ba速yku a do Karpat. Wyposa瞠nie sk豉da這 si z dziewi璚iu prycz, radiostacji, piecyka, sto逝 i krzese, r璚znego wentylatora wraz z poch豉niaczem, zestawu narz璠zi oraz telefonu fortecznego. W sytuacji zaklinowania b康 uszkodzenia drzwi wej軼iowych za這ga mog豉 skorzysta z wyj軼ia ewakuacyjnego, za kt鏎ym znajdowa豉 si studzienka z klamrami prowadz帷a na powierzchni. Do schronu dobudowane zosta這 stanowisko typu Ringstand, przeznaczone do obserwacji lub prowadzenia ognia z karabinu maszynowego.

W pierwszym z obiekt闚 - zlokalizowanym w Rudawie przy ul. Ks. kard. A. Dunajewskiego - zaplanowano wystaw zdj耩 i dokument闚 zwi您anych z funkcjonowaniem schronu i jego wyposa瞠niem. W drugim, po這穎nym w pobliskiej M造nce (przy trasie Krak闚 - Chrzan闚), mo積a by這 pozna dzia豉lno嗆 Stowarzyszenia i organizacji wsp馧pracuj帷ych. Przygotowano tak瞠  wystaw fotograficzn prezentuj帷 schrony w trakcie prac renowacyjnych, kt鏎e cz這nkowie "Rawelinu" prowadzili od czerwca, przy wsparciu Urz璠u Gminy Zabierz闚. Na czas imprezy w schronach funkcjonowa這 o鈍ietlenie elektryczne. Dodatkow atrakcj by cz這nek grupy rekonstrukcji historycznej w umundurowaniu z epoki. Celem pikniku by這 zwr鏂enie uwagi na problem ochrony fortyfikacji nowo篡tnych i pokazanie, w jaki spos鏏 adaptowa podobne obiekty dla cel闚 turystycznych. W imprezie uczestniczy這 ok.200 os鏏.

Regelbau 668 - Rudawa
     
Regelbau 668 - M造nka

 

 

(Dziennik Polski 13.10.2007r)

 

Niedocenione 鈍iadectwo historii. Historycy zazwyczaj interesuj si obiektami zabytkowymi, wiekowymi, o walorach artystycznych. Jaki czas temu zacz皻o jednak zajmowa si tak瞠 poaustriackimi budowlami fortecznymi - ale bunkry, pochodz帷e z czas闚 II wojny 鈍iatowej, nie s w sferze zainteresowa liczniejszej rzeszy badaczy. Na szcz窷cie to si zmienia. Najbardziej znanym w Polsce schronem z II wojny jest kwatera g堯wna Adolfa Hitlera "Wilczy szaniec", zbudowana w latach 1940-44 w Gier這篡 w pobli簑 K皻rzyna. Po wojnie utworzono w jej ruinach muzeum, bardzo cz瘰to odwiedzane przez turyst闚.

Podobne mini muzeum tydzie temu powsta這 w Rudawie, gdzie zachowa造 si niemieckie schrony z okresu II wojny 鈍iatowej.  Dwoma - w Rudawie i M造nce - zaj窸o si Ma這polskie Stowarzyszenie Mi這郾ik闚 Historii "Rawelin" w Krakowie, zrzeszaj帷e ponad 20 os鏏. Jego cz這nkowie podj瘭i si bardzo 禦udnej pracy: niemieckie bunkry s z regu造 przysypane ziemi, poro郾i皻e traw i chaszczami; na dodatek wiele znajduje si na prywatnych posesjach. W Krakowie Stowarzyszenie opiekuje si kilkoma schronami przeciwlotniczymi, m.in. przy ul. Kr鏊ewskiej, Lea, w parku Krakowskim i na pl. Inwalid闚.

Du瞠 do鈍iadczenie w takiej dzia豉lno軼i maj te dzia豉cze powsta貫go 10 lat temu Stowarzyszenia na rzecz Zabytk闚 Fortyfikacji "Pro Fortalicium" w Piekarach 奸御kich, kt鏎zy wyremontowali schrony bojowe w Dobieszowicach, Wyrwach-Gostyniu, Chorzowie i Piekarach 奸御kich. Teraz odnawiaj podobne obiekty w Rybniku i Rudzie 奸御kiej. Na otwarcie schron闚 w M造nce i Rudawie przyjecha豉 liczna grupa cz這nk闚 tej organizacji. Wiceprezes Piotr Trzeciak uwa瘸, 瞠 wszyscy m篹czy幡i lubi si bawi w 穎軟ierzy - a skoro ju wyro郵i z gry w ma造ch 穎軟ierzyk闚, to przysz豉 pora na powa積iejsze zaj璚ie... Cz這nkowie "Pro Fortalicium" zaprezentowali szeregowego 穎軟ierza piechoty Wehrmachtu w kompletnym umundurowaniu. W rol t wcieli si Dawid Szydziak ze Zbros豉wic ko這 Tarnowskich G鏎. Wiele element闚 umundurowania jest z konieczno軼i replikami, bo albo nie uda這 si znale潭 oryginalnych, albo te, kt鏎e zgromadzono, nie nadaj si do u篡tku. Taki mundur nie jest tani: kosztuje ponad dwa tysi帷e z; za sam bluz trzeba zap豉ci 450 z. W 郵御kim stowarzyszeniu najpierw stworzono sekcj polsk, zajmuj帷 si umundurowaniem g這wnie z 1939 r., potem powo豉no niemieck. - R騜nica pomi璠zy 1939 a 1944 rokiem by豉 bardzo du瘸, praktycznie w ka盥ym elemencie wyposa瞠nia, kroju oraz kolorze munduru. Ca趾owicie zmieni這 si te obuwie. Najpierw noszono wysokie saperki, potem pojawi造 si ni窺ze trzewiki z brezentowymi opinaczami - t逝maczy "穎軟ierz", fascynat wojennej historii, znawcy umundurowania i ekwipunku wszystkich rodzaj闚 wojsk.

W rejonie Krakowa Niemcy zamierzali zbudowa dla siebie 60 schron闚 przeciwlotniczych. Zd捫yli stworzy 24 takie miejsca. - Zamiast zmienia pilotem kana造 telewizora czy sp璠za czas przed komputerem, wolimy odkrywa nasz histori - m闚i zapale鎍y z "Rawelinu". Przy odkopywaniu i porz康kowaniu schron闚 pracowali od czerwca. υpatami, a tak瞠 przy u篡ciu koparki, odkopywali schrony. - Nie by這 豉two, ale warto by這 po鈍i璚i ten czas - m闚i wiceprezes Dariusz Kryszta這wski. Wraz z prezesem Dariuszem Pstusiem zapewnia, 瞠 cho chcieliby zrewitalizowa wszystkie schrony, to nie jest to mo磧iwe ze wzgl璠u na brak pieni璠zy. Odkrycie jednego obiektu kosztuje oko這 25 tys. z. Ciesz si, 瞠 gmina wspar豉 ich 3 tysi帷ami, jednak bez uzyskania wi瘯szej pomocy nie widz mo磧iwo軼i odnowienia pozosta造ch obiekt闚. B璠 starali si je dok豉dnie zinwentaryzowa i ewentualnie wykorzysta niekt鏎e elementy wyposa瞠nia. W gr wchodz budowle umiejscowione na terenie komunalnym - wst瘼 na prywatne posesje zale篡 od dobrej woli w豉軼icieli. Bunkier w Rudawie nie by這 tak mocno zniszczony technicznie jak ten w M造nce (w pobli簑 drogi krajowej), gdzie odkrywcy zastali wod, si璕aj帷 poziomu kilkudziesi璚iu centymetr闚. W Rudawie odnowili 軼iany i dorobili nowe drzwi, bo oryginalne by造 mocno zardzewia貫. Otworzyli tam ma貫 muzeum - b璠zie dost瘼ne raz w miesi帷u, w jeden weekendowy dzie od wiosny do jesieni. Eksponaty przechowuj w swojej siedzibie: zgromadzili ich sporo, m.in. prycze, fragment ta鄉y amunicyjnej, apteczk, maski przeciwgazowe. Prezes "Rawelinu" bardzo chwali lokaln spo貫czno嗆. Od rozpocz璚ia prac w 瘸dnym schronie nikt nie poczyni 瘸dnej szkody, nie by這 akt闚 wandalizmu. To dobrze rokuje na przysz這嗆: 瞠 m這dzie uszanuje te miejsca, ze nie pojawi si w nich 瘸dne graffiti. M這dzi mieszka鎍y Rudawy, mieszkaj帷y w blokach, ciesz si z uporz康kowania tego miejsca. Pami皻aj, 瞠 kr鏊owa這 tam b這to, 鄉ieci i kamienie. Niekt鏎zy bawili si tam w wojn. - Strugali鄉y z drzewa pistolety. Oczywi軼ie, zawsze zwyci篹ali Polacy, a Niemc闚 brali鄉y do niewoli – wspomina Micha Ca貫k. - Wchodzenie do schronu by這 aktem odwagi, nie ka盥y potrafi pokona strach. Bohaterem by ten, kto wszed g堯wnym wej軼iem, a wyszed ewakuacyjnym. Najpierw trzeba by這 si ze schronu przeczo貪a przez niewielki otw鏎, a potem tunelem dosta do wyj軼ia o niewielkim przekroju i wydosta na powierzchni po metalowych klamrach.

Obiekty wchodzi造 w sk豉d linii umocnie budowanej przez Niemc闚 w drugiej po這wie 1944 r. W Polsce jest bardzo du穎 podobnych. - Zazwyczaj s zasypane, za鄉iecone i w豉軼iwie niczyje. Nie s jednak nieznane nauce. Historycy i mi這郾icy fortyfikacji dostrzegali je od dawna. O pozycji w Rudawie pisa ju  zmar造 cztery lata temu profesor Janusz Bogdanowski, badacz i znawca architektury militarnej w Polsce. Schrony zosta造 uwzgl璠nione podczas akcji inwentaryzacji fortyfikacji polowych, prowadzonej w Ma這polsce przez Towarzystwo Przyjaci馧 Fortyfikacji. Jednak s to wci捫 zabytki niedostrzegane w szerszej skali. Ba! Wielu ma w徠pliwo軼i, czy s to faktycznie zabytki, bo nie ma urz璠owych form ich ochrony. Nie dostrzega ich wojew鏚zki konserwator zabytk闚, a je郵i ju - to marginalnie. Dlatego wspaniale si dzieje, 瞠 Stowarzyszenie nimi si zaj窸o - m闚i dyrektor Regionalnego O鈔odka Bada i Dokumentacji Zabytk闚 w Krakowie Andrzej Siwek. On nie ma w徠pliwo軼i, 瞠 schrony s zabytkami: maj metryk, dokumentuj wydarzenia historyczne, s 鈍iadectwem pewnego, zamkni皻ego etapu rozwoju sztuki fortyfikacyjnej, techniki i my郵i in篡nierskiej. Maj te znaczenie dla lokalnej spo貫czno軼i i dla historii regionalnej, s dokumentami zdarze, kt鏎e rozgrywa造 si w tym miejscu, dotykaj帷 poprzednich pokole mieszka鎍闚 Rudawy czy M造nki. Potwierdza to mieszkaj帷y obecnie w Chrzanowie Stanis豉w Zaj帷, kt鏎y przyjecha do rodzinnej wsi, aby zobaczy schron. Gdy go budowano, mia cztery lata, ale dobrze pami皻a, jak Niemcy nakazali ewakuacj ludno軼i cywilnej, bo mia przechodzi t璠y front. - Mama piek豉 wtedy chleb, a Niemcy wyganiali nas z domu. Mama przed逝瘸豉 opuszczanie domu, bo chcia豉, 瞠by chleb upiek si dobrze. Owin窸a go potem r璚znikami i udali鄉y si do naszej rodziny do Radwanowic. Po drodze byli鄉y ostrzeliwani. Pami皻am, jak 鈍ista造 nam nad g這wami kule... Na drugi dzie wr鏂ili鄉y do Rudawy, do naszego domu, a raczej piwnicy, bo dom spali si na pocz徠ku wojny - wspomina pan Stanis豉w. - Wydobywanie z niepami璚i takich obiekt闚 przyczynia si r闚nie do poszerzania poj璚ia "zabytek", utrwala przekonanie - popularne ju w krajach Zachodu - 瞠 to atrakcyjne i wa積e 鈍iadectwa historii, obiekty wymagaj帷e dostrze瞠nia i troski konserwatorskiej. Mo積a powiedzie, 瞠 entuzja軼i aktywno嗆 "Rawelinu" wyprzedzaj aktywno嗆 s逝瘺y konserwatorskiej i toruj drog nowej kategorii zabytk闚 - dodaje dyrektor Siwek.(Ewa Tyrpa)

 

 

(Gazeta Krakowska 8.10.2007r)

 

Tu czekali na wroga. Dwa schrony Regelbau 668 z 1944 r. zosta造 otwarte w sobot w Rudawie i w M造nce. Dla pokazania atmosfery tamtych czas闚 pojawi si cz這wiek w stroju niemieckiego 穎軟ierza. Hitlerowiec wszed do ciasnego pomieszczenia, zdj掖 he軛, usiad przy piecyku, otworzy niemiecka gazet i zacz掖 czyta. Nagle rozleg si g逝chy d德i瘯. To telefon. 皋軟ierz wyj掖 s逝chawk z ma貫j drewnianej skrzyneczki. – Ja, bitte – powiedzia g這郾o. W闚czas starsze osoby spojrza造 z przera瞠niem, niekt鏎zy cofn瘭i si o krok. Tylko dzieci z zainteresowaniem podesz造 do sto逝. Tak scenk mo積a by這 ogl康a w jednym z odremontowanych schron闚.

Poniemieckie obiekty z 1944r. odremontowa這 Ma這polskie Stowarzyszenie Mi這郾ik闚 Historii „Rawelin”. Ostatnio podobne schrony prezentowali w Krakowie podczas Nocy Muze闚. Teraz przyszed czas na kolejne. - Pracowali鄉y przy odrestaurowaniu tych schron闚 od czerwca – m闚i Joanna Dolna ze Stowarzyszenia Rawelin. – To by造 prawdziwe roboty budowlane, ale najpierw musieli鄉y wywie嗆 鄉ieci, kt鏎ych by造 tu sterty, potem zdj望 warstw ziemi, 瞠by zaizolowa obiekty. Na koniec malowali鄉y wszystko. Prezes Rawelinu Dariusz Pstu zaznacza, 瞠 przez kilka miesi璚y pracowa這 tu 20 jego ludzi. Wyremontowali dwa schrony. Gdyby policzy prace i materia造 jakie zu篡to, koszt remontu jednego obiektu wyni鏀豚y 25 tys.z. Stowarzyszenie wspar豉 finansowo gmina Zabierz闚 – przeznaczaj帷 3 tys.z. - Tu w okolicy Rudawy i M造nki znajduje si 24 ro積e obiekty z czas闚 wojny – szacuje Dariusz Krzyszta這wski, wiceprezes Rawelinu. – Niekt鏎e to tylko stanowiska na karabin maszynowy – Ringstand, inne Panzerstellung 67 czyli miejsca, gdzie Niemcy montowali wie瞠 od czo貪闚 i ostrzeliwali pobliska drog. By造 tez punkty dla dzia - Regelbau 701. Najwi瘯sze spo鈔鏚 tych ukrytych w ziemi budowli to schrony Regelbau 668. W tych pomieszczeniach o powierzchni 13 mkw. by這 miejsce dla dziewi璚iu 穎軟ierzy. Spali na trzypi皻rowych pryczach, mieli stolik, krzes豉, piecyk do grzania si zim, wentylator, telefon, radiostacje i zestaw narz璠zi. – Niemcy mieli wszystko przemy郵ane – m闚i Dariusz Pstu, prezes Stowarzyszenia Rawelin. – Za這g chroni造 drzwi pancerne. Jedne lekkie gazoszczelne, drugie ci篹kie wa膨ce 640 kg. 圭iany i strop mia造 1,5 metra grubo軼i. By這 tez zasypane piaskiem wyj軼ie ewakuacyjne, no i oczywi軼ie peryskop czyli urz康zenie do obserwacji terenu. Schrony w Rudawie budowano od sierpnia 1944r. P騧n jesieni wprowadzili si tu 穎軟ierze. Mimo, 瞠 przygotowywali si do d逝窺zego pobytu, w styczniu 1945 roku obiekty musieli opu軼i. Zdoby豉 je armia radziecka. – Wykopy robili Polacy, tutejsza ludno嗆 zmuszana do pracy, ale budow zaj瘭i si ju sami Niemcy – zaznaczaj przedstawiciele Rawelinu.

Niekt鏎zy mieszka鎍y okolicznych miejscowo軼i pytani o schrony nie mieli poj璚ia o ich istnieniu. Inni dobrze je znaj. – Tutaj przychodzili鄉y w dzieci雟twie. Biegali鄉y dooko豉 – m闚i Katarzyna Kowalska i Ewa 鑿ikli雟ka. – Dzi przyprowadzili鄉y swoje dzieci, 瞠by zobaczy造 jak to wygl康a這 za czas闚 wojny. – Widzia貫m tam naboje – oznajmi ma造 Patryk. – A ja 穎軟ierza – szepce Weronika.

W ostatnich latach kto zrobi tu 鄉ietnik. Woda sta豉 w pancernych pomieszczeniach na wysoko嗆 p鏊 metra. Rdza zniszczy豉 drzwi gazoszczelne. Wszystko by這 zasypane i zaro郾i皻e traw. Ale jeszcze kilka lat temu ch這pcy bawili si tu w wojn. Wczoraj przyszli i przypominali sobie jak strugali karabiny z drewna. Biegali w闚czas po schronie. – Przychodzili鄉y z tych blok闚, kt鏎e by造 tam za drog. Kto odwa積iejszy wchodzi g堯wnym wej軼iem i wdrapywa si wyj軼iem ewakuacyjnym – m闚ili m這dzi mieszka鎍y Rudawy. - Teraz sobie tylko ogl康amy, ale dreszcze przechodz mi po plecach kiedy widz 穎軟ierza w niemieckim mundurze. Wyobra瘸m sobie, 瞠 tu kiedy stacjonowali prawdziwi hitlerowcy i w ka盥ej chwili mogli strzela – m闚i Teresa Kowalska. Przykre wspomnienia z czas闚 wojny ma tez Stanis豉w Zaj帷, kt鏎y przyjecha w sobot z Chrzanowa, ale w dzieci雟twie mieszka niedaleko st康. Wspomina jak ucieka z mam i rodze雟twem do Radwanowic. Mia w闚czas cztery lata. Opowiada te, ze jego mama musia豉 gotowa dla 穎軟ierzy, a on z siostr podchodzili do kuchni polowej z rondelkiem. W闚czas mama krad豉 chochla zup i dawa豉 g這dnym dzieciom. – Pami皻am ten krupnik. By ciep造 i bardzo dobry – zaduma si pan Stanis豉w.

W sobot mi這郾icy historii zorganizowali w schronach piknik forteczny. Kilkadziesi徠 os鏏 chcia這 zobaczy w jakich warunkach 穎軟ierz hitlerowscy czekali na wroga.(Barbara Ciryt)

 

(Dziennik Polski 8.10.2007r)

 

Schrony w M造nce i Rudawie. By nie zapomina o tragicznej historii. Dwa odkryte schrony w gminie Zabierz闚 - w Rudawie i M造nce mo積a by這 zwiedza w sobot, w ramach I Pikniku Fortecznego.  Poniemieckie obiekty odkry這 i uporz康kowa這 Ma這polskie Stowarzyszenie Mi這郾ik闚 Historii "Rawelin" w Krakowie. Prezes Dariusz Pstu marzy, aby wszystkie schrony doprowadzone by造 do takiego stanu jak te, ale wie, 瞠 nie jest to mo磧iwe ze wzgl璠u na brak pieni璠zy. Uporz康kowanie jednego obiektu kosztuje oko這 25 tys. z. Praktycznie wszystkie prace wykonali cz這nkowie stowarzyszenia. Schrony by造 przysypane ziemi, zaro郾i皻e i w fatalnym stanie, np. ten w M造nce zalany by wod. Na 軼ianie przy wej軼iu na fotografiach udokumentowano prace mi這郾ik闚 historii w czasie renowacji schron闚. Obok umieszczono zdj璚ia takich obiekt闚 w innych krajach, np. we Francji, gdzie stanowi one swoiste muzea. Na razie takie jednodniowe muzeum czynne by這 w Rudawie. Eksponaty zgromadzone w nim b璠 tu przywo穎ne raz w miesi帷u w okresie pozazimowym.

Z uporz康kowania schron闚 ciesz si m這dzi mieszka鎍y Rudawy. - Pami皻am, jak kiedy bawili鄉y si tu w dzieci雟twie w wojn. Oczywi軼ie zawsze zwyci篹ali Polacy - wspomina Micha Ca貫k. Jego m這dsi koledzy, uczniowie i studenci: Tomasz Ca貫k, Sebastian 鑿ierz, Adam Miazga - nie sp璠zali tu czasu na zabawach, ale s zadowoleni, 瞠 schron zosta uporz康kowany. B璠 zach璚a swoich r闚ie郾ik闚 do odwiedzania tego miejsca, by nie zapomina o tragicznej historii ich dziadk闚.

W tym rejonie s 24 takie schrony. Obiekty te wchodzi造 w sk豉d linii umocnie, budowanej przez Niemc闚 w drugiej po這wie 1944r. Wi瘯szo嗆 znajduje si na prywatnych posesjach. Na niekt鏎ych stoj domy i gara瞠. S te pod blokami mieszkalnymi. Dwa uporz康kowane s na komunalnych dzia趾ach i gmina na prace przy nich - w ramach konkursowego grantu - przekaza豉 3 tys. z. - B璠ziemy wspiera takie dzia豉nia, bo schrony s elementem wa積ej dla Polski historii. Stanowi te atrakcj turystyczn - powiedzia wice w鎩t gminy Wojciech Burmistrz.(EKT)

 
    Aktualno軼i
    Stowarzyszenie
    Statut
    Dzia豉lno嗆
    Schrony
    Imprezy
    Media o nas
    Byli鄉y...
    Partnerzy
    Sponsorzy
    Forum
    Linki
    Kontakt
 

 

Copyright © 2008 Ma這polskie Stowarzyszenie Mi這郾ik闚 Historii "Rawelin"
Wszelkie prawa zastrze穎ne / All rights reserved